1. Yêu cầu

a) Việc thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện nghèo phải bảo đảm đúng mục tiêu, đối tượng và tiến độ.

b) Các hoạt động của chính sách hỗ trợ pháp lý phải được tổ chức thực hiện có chất lượng, hiệu quả; có sự lồng ghép, phối hợp với các dự án, chính sách khác của các Chương trình giảm nghèo trên cùng địa bàn để bảo đảm thực hiện các Chương trình giảm nghèo tiết kiệm, hiệu quả.

c) Chế độ chi tiêu tài chính đối với các hoạt động của chính sách hỗ trợ pháp lý phải được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành, theo hướng dẫn quản lý, sử dụng ngân sách cấp cho các Chương trình giảm nghèo và theo hướng dẫn thực hiện dự án (nếu có).

2. Xây dựng kế hoạch

Trên cơ sở danh sách các xã thuộc các huyện nghèo của địa phương trong danh mục 62 huyện nghèo theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27/12/2008 của Chính phủ, Giám đốc Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh xác định rõ về số huyện đã thành lập Chi nhánh của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước; số xã đã thành lập được Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý; số xã chưa thành lập Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý và dự kiến thành lập trong năm 2011; số Tổ hoà giải đã được thành lập; dự báo nhu cầu số người tham gia đào tạo nghề luật sư, đào tạo Trung cấp luật, lớp bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số để xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 52/2010/QĐ-TTg ngày 18/8/2010 của Thủ tướng Chính phủ ở địa phương cho cả giai đoạn trong tháng 9 -10/2010.

Nội dung kế hoạch phải xác định rõ các hoạt động cần triển khai, lộ trình, tiến độ triển khai thực hiện, dự toán kinh phí bảo đảm thực hiện, xác định chế độ thống kê, báo cáo, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện trong phạm vi địa bàn. Hàng năm có sơ kết, đánh giá và rà soát theo kế hoạch chung để triển khai thực hiện phù hợp với nhu cầu thực tế.

3. Triển khai thực hiện các hoạt động

3.1. Các hoạt động hỗ trợ pháp lý trực tiếp cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện nghèo

Hoạt động 1: Cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số bằng các hình thức: tư vấn pháp luật; tham gia tố tụng; đại diện ngoài tố tụng và các hình thức trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý.

a) Đơn vị quản lý: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước và Chi nhánh của Trung tâm thuộc các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách địa phương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 2: Tổ chức các đợt trợ giúp pháp lý lưu động về các xã thuộc các huyện nghèo để cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số.

a) Đơn vị quản lý: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và Chi nhánh của Trung tâm thuộc các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 3: Tổ chức sinh hoạt Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý để giải quyết những vướng mắc pháp luật, cung cấp thông tin pháp lý nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã thuộc các huyện nghèo.

a) Đơn vị chủ trì: Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Uỷ ban nhân dân xã và Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý tại các xã của các huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 4: Tổ chức sinh hoạt các Tổ hoà giải để giải quyết các tranh chấp nhỏ trong cộng đồng dân cư.

a) Đơn vị quản lý: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Uỷ ban nhân dân cấp xã và Tổ hoà giải.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 5: In ấn phát hành miễn phí tờ gấp pháp luật và băng cát xét, đĩa CD bằng tiếng Việt, tiếng dân tộc thiểu số.

a) Đơn vị quản lý: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 6: Phổ biến, giáo dục và truyền thông pháp luật cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số thông qua các hoạt động: sinh hoạt chuyên đề pháp luật; tổ chức lớp học pháp luật buổi tối; lồng ghép nội dung pháp luật vào sinh hoạt văn hoá, lễ hội dân tộc và các hoạt động khác phù hợp với phong tục địa phương để nâng cao hiểu biết và ý thức pháp luật cho người được trợ giúp pháp lý.

a) Đơn vị quản lý: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước và Chi nhánh của Trung tâm thuộc các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách địa phương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 7: Truyền thông về trợ giúp pháp lý cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số thông qua việc đặt Bảng thông tin, Hộp tin về trợ giúp pháp lý tại trụ sở Uỷ ban nhân dân cấp xã và nhà sinh hoạt cộng đồng để nhân dân biết, thực hiện quyền được trợ giúp pháp lý của mình.

a) Đơn vị quản lý: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020

 Hoạt động 8: Tổ chức thực hiện các hoạt động đăng ký khai sinh, chứng thực và các công tác Tư pháp - Hộ tịch khác cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại địa bàn cấp xã.

a) Đơn vị chủ trì: Vụ Hành chính - tư pháp.

b) Đơn vị thực hiện: Uỷ ban nhân dân cấp xã, Uỷ ban nhân dân cấp huyện.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách địa phương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

3.2. Các hoạt động tăng cường năng lực cho tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý, người thực hiện trợ giúp pháp lý, Tổ viên Tổ hoà giải và cán bộ Tư pháp - Hộ tịch cấp xã để thực hiện hỗ trợ pháp lý cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số

Hoạt động 1: Mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ trợ giúp pháp lý để cập nhật kiến thức pháp luật mới và kỹ năng trợ giúp pháp lý cho người thực hiện trợ giúp pháp lý, thành viên Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý tại địa bàn các huyện nghèo.

a) Đơn vị quản lý: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 2: Bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số cho đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý tại các huyện nghèo.

a) Đơn vị chủ trì: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Ban Dân tộc các tỉnh có huyện nghèo phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 – 2020.

Hoạt động 3: Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức pháp luật, chuyên môn nghiệp vụ và cung cấp tài liệu bồi dưỡng cho cán bộ Tư pháp - Hộ tịch cấp xã tại các huyện nghèo.

a) Đơn vị chủ trì: Vụ Tổ chức cán bộ - Bộ Tư pháp.

b) Đơn vị thực hiện: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 4: Tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ và kỹ năng hòa giải cho Tổ viên Tổ hoà giải.

a) Đơn vị chủ trì: Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật.

b) Đơn vị thực hiện: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương và địa phương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 5: Biên soạn và cấp phát miễn phí tài liệu pháp luật cho các Tổ hoà giải của các xã tại các huyện nghèo.

a) Đơn vị chủ trì: Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật - Bộ Tư pháp.

b) Đơn vị thực hiện: Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật - Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 6: Hỗ trợ cho cán bộ làm việc tại Chi nhánh của Trung tâm Trợ giúp pháp lý tại các huyện nghèo tham gia các lớp học văn hoá, chuyên môn pháp lý, tham gia khoá đào tạo nghề luật sư tạo nguồn quy hoạch bổ nhiệm Trợ giúp viên pháp lý.

a) Đơn vị chủ trì: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

b) Đơn vị thực hiện: Học Viện tư pháp.

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 7: Đào tạo trung cấp luật cho cán bộ Tư pháp - Hộ tịch cấp xã chưa có trình độ trung cấp luật hoặc đồng bào dân tộc thiểu số trong diện quy hoạch tuyển dụng làm cán bộ Tư pháp - Hộ tịch cấp xã.

- Tiêu chí lựa chọn cán bộ:

+ Người được cử đi học phải cam kết trở về địa phương làm việc theo sự phân công của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

+ Trong trường hợp không về địa phương làm việc theo sự phân công của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì phải bồi hoàn kinh phí đào tạo cho cơ quan nhà nước cử đi học theo quy định hiện hành.

a) Đơn vị chủ trì: Vụ Tổ chức cán bộ - Bộ Tư pháp.

b) Đơn vị phối hợp: Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo.

c) Đơn vị thực hiện: Trường Đại học Luật Hà Nội và các trường Trung cấp luật.

d) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

e) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

Hoạt động 8: Cung cấp báo Pháp luật Việt Nam cho Uỷ ban nhân dân cấp xã và Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý ở các xã thuộc các huyện nghèo.

a) Đơn vị chủ trì: Cục Trợ giúp pháp lý.

b) Đơn vị thực hiện: Cục Trợ giúp pháp lý và Báo Pháp luật Việt Nam

c) Nguồn kinh phí: ngân sách Trung ương.

d) Thời gian thực hiện: từ năm 2011 - 2020.

4. Lộ trình thực hiện

Việc thực hiện các hoạt động thuộc chính sách hỗ trợ pháp lý được chia thành 02 giai đoạn 2011 - 2015 và 2016 - 2020. Trên cơ sở kết quả thực hiện các hoạt động trong giai đoạn 2011 - 2015, Uỷ ban nhân dân các tỉnh có huyện nghèo chỉ đạo, hướng dẫn Sở Tư pháp, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư và các Sở, ngành có liên quan sơ kết, đánh giá và đề xuất điều chỉnh các hoạt động, định mức cho phù hợp với tình hình thực tế để thực hiện có hiệu quả chính sách hỗ trợ pháp lý.

4.1. Các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2011 - 2015

a) Bảo đảm về biên chế, cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện đi lại, làm việc và kinh phí chi thường xuyên cho Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước và Chi nhánh của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước đặt tại các huyện nghèo.

b) Thành lập các Chi nhánh của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước ở các huyện nghèo chưa có Chi nhánh.

c) Thành lập các Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý ở các xã thuộc các huyện nghèo chưa có Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý và kiện toàn các Tổ hoà giải ở cơ sở.

4.2. Các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2016 - 2020

a) Tăng cường năng lực cho người thực hiện trợ giúp pháp lý, Tổ viên Tổ hoà giải và cán bộ Tư pháp - Hộ tịch để thực hiện có hiệu quả các hoạt động thuộc chính sách hỗ trợ pháp lý cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số.

b) Nâng cao chất lượng của các hoạt động hỗ trợ pháp lý trực tiếp cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện nghèo.

5. Trách nhiệm thực hiện

5.1. Trách nhiệm của Bộ Tư pháp

Bộ Tư pháp là cơ quan chịu trách nhiệm trong việc quản lý, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc triển khai thực hiện Quyết định số 52/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Cục Trợ giúp pháp lý là đầu mối giúp Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn thực hiện Quyết định số 52/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch này, có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

a) Phối hợp với Vụ Kế hoạch - Tài chính tổng hợp, thẩm định, lập dự toán kinh phí và phân bổ kinh phí để thực hiện các hoạt động quy định tại mục 2, phần III Kế hoạch này thông qua Quỹ Trợ giúp pháp lý Việt Nam;

b) Chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan thuộc Bộ Tư pháp nghiên cứu, đề xuất việc xây dựng, sửa đổi, bổ sung, thay thế các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến chính sách hỗ trợ pháp lý trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản đó;

c) Chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan thuộc Bộ Tư pháp và các đơn vị thuộc các Bộ, ngành liên quan hướng dẫn và trực tiếp theo dõi việc triển khai thực hiện các hoạt động thuộc chính sách hỗ trợ pháp lý;

d) Chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan thuộc Bộ Tư pháp và các đơn vị thuộc các Bộ, ngành liên quan trong việc thực hiện, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện các hoạt động của chính sách hỗ trợ pháp lý;

đ) Tổng hợp tình hình thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý ở các tỉnh có huyện nghèo báo cáo Bộ trưởng xem xét quyết định và báo cáo các cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Quỹ Trợ giúp pháp lý Việt Nam có trách nhiệm tổ chức thực hiện để bảo đảm việc sử dụng kinh phí hỗ trợ thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý ở các địa phương có hiệu quả.

5.2. Trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân các tỉnh có huyện nghèo

a) Chỉ đạo Uỷ ban nhân dân các huyện nghèo, Sở Tư pháp, Sở Tài chính và các Sở, ngành liên quan tổ chức thực hiện Quyết định số 52/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Kế hoạch này ở địa phương và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện trên địa bàn tỉnh.

b) Phê duyệt Kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 52/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ở địa phương.

c) Chỉ đạo Sở Tư pháp và các Sở, ngành có liên quan lồng ghép các hoạt động thuộc chính sách hỗ trợ pháp lý để bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả.

d) Bảo đảm về biên chế, cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện đi lại, làm việc và kinh phí chi thường xuyên cho Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước và Chi nhánh của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước đặt tại các huyện nghèo; dự toán bổ sung ngân sách địa phương và huy động, lồng ghép các chương trình, dự án trên địa bàn để thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý; trong trường hợp không bảo đảm được phải kiến nghị giải pháp hỗ trợ với các cơ quan có thẩm quyền.

đ) Thực hiện kiểm tra, giám sát, đánh giá việc triển khai và kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý ở địa phương.

e) Ưu tiên lựa chọn cán bộ được tham gia các hoạt động tăng cường năng lực là người đang sinh sống tại địa bàn cơ sở, là đồng bào dân tộc thiểu số hoặc biết tiếng dân tộc thiểu số; chú trọng cán bộ nữ, cán bộ đã có kinh nghiệm trong các hoạt động hỗ trợ pháp lý. Thu hút già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ, những người có uy tín trong cộng đồng các tộc người tham gia làm Cộng tác viên trợ giúp pháp lý.

5.3. Trách nhiệm của Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo

Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo có trách nhiệm phối hợp với các Sở, ngành liên quan giúp Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh trong việc triển khai thực hiện Quyết định số 52/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, có trách nhiệm chỉ đạo các đơn vị có liên quan thuộc Sở thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

a) Tham mưu xây dựng Kế hoạch chung và Kế hoạch hàng năm thực hiện các hoạt động thuộc chính sách hỗ trợ pháp lý ở địa phương để trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt;

b) Lập dự toán kinh phí thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý ở địa phương gửi về Bộ Tư pháp (qua Quỹ Trợ giúp pháp lý Việt Nam) theo định kỳ hàng năm trước ngày 31/7 trên cơ sở nhu cầu hỗ trợ pháp lý và Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý ở địa phương.

Để kịp thời triển khai thực hiện Kế hoạch này trong năm 2011, Sở Tư pháp các tỉnh có huyện nghèo có trách nhiệm tiến hành khảo sát nhu cầu và lập dự toán kinh phí triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý năm 2011 và gửi về Bộ Tư pháp, Cục Trợ giúp pháp lý (Quỹ Trợ giúp pháp lý Việt Nam) trước ngày 15/10/2010 để tổng hợp gửi Bộ Tài chính;

c) Chỉ đạo các đơn vị có liên quan triển khai thực hiện các hoạt động thuộc chính sách hỗ trợ pháp lý và theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện;

d) Tổng hợp và báo cáo Bộ Tư pháp theo định kỳ 06 tháng, 01 năm việc triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý ở địa phương và báo cáo đột xuất theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

- Thời hạn gửi báo cáo định kỳ:

+ Đối với báo cáo 06 tháng: trước ngày 15/5 hàng năm;

+ Đối với báo cáo 01 năm: trước ngày 15/11 hàng năm.

- Nội dung báo cáo định kỳ:

+ Kết quả thực hiện các hoạt động quy định tại mục 2, Phần III Kế hoạch này;

+ Tình hình sử dụng kinh phí hỗ trợ từ nguồn ngân sách trung ương, ngân sách địa phương cho các hoạt động;

+ Các khó khăn, vướng mắc, bất cập và đề xuất, kiến nghị, giải pháp để hoàn thành mục tiêu đã đề ra;

+ Phương hướng thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý trong 6 tháng cuối năm (đối với báo cáo 6 tháng); phương hướng hoạt động của năm tiếp theo (đối với báo cáo 01 năm).

- Thời hạn và nội dung báo cáo đột xuất được thực hiện theo Công văn yêu cầu báo cáo đột xuất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

6. Kinh phí thực hiện

6.1. Ngân sách trung ương hỗ trợ để thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý, được bố trí dự toán ngân sách hàng năm từ Cục Trợ giúp pháp lý (Quỹ Trợ giúp pháp lý Việt Nam).

6.2. Ngân sách địa phương bảo đảm chi kinh phí hoạt động thường xuyên, biên chế, cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc cho Chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước ở các huyện nghèo.

Giao Cục Trợ giúp pháp lý làm đầu mối phối hợp với các đơn vị có liên quan thuộc Bộ Tư pháp và các đơn vị thuộc các Bộ, ngành có liên quan tổ chức thực hiện Kế hoạch này, kịp thời báo cáo Bộ trưởng để chỉ đạo, hướng dẫn địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Đồng thời, giúp Bộ trưởng trong việc tổng hợp tình hình tổ chức thực hiện, theo dõi, đôn đốc các đơn vị có liên quan thực hiện Kế hoạch này.

Kim Thy